16. yüzyıl Osmanlı mimarisinin zarif bir yansıması olan Behram Paşa Konağı, Diyarbakır’ın merkez Sur ilçesinde, adını taşıyan caminin hemen yakınında yükselmektedir. Geleneksel Diyarbakır ev kültürünün en karakteristik özelliklerini barındıran bu yapı, tamamen yerel siyah bazalt taş kullanılarak inşa edilmiştir. Doğu ve güney cephelerinde iki katlı bir yerleşim sunan konak, bölgenin iklimsel ihtiyaçlarına cevap veren geniş eyvanları ve kareye yakın geniş iç avlusuyla, sivil mimarinin şehirdeki en seçkin örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Yapının estetik dilinde, sert siyah bazaltın ağırlığı, pencere sövelerinde ve kemerlerde kullanılan beyaz kalker taşının zıtlığıyla dengelenmiştir. Bu "ablaq" tekniği, yapıya hem görsel bir derinlik hem de Diyarbakır’a özgü o vakur duruşu kazandırmaktadır. Avlu etrafına dizilen odalar, mahremiyeti ve fonksiyonelliği ön planda tutarken; taş işçiliğindeki ince detaylar, konağın dönemindeki sosyo-ekonomik gücünü de fısıldamaktadır. Günümüzde hala ayakta olan bu eser, kentin tarihsel sürekliliğini ve Mezopotamya’nın taşla şekillenen kimliğini ziyaretçilerine hissettirmeye devam etmektedir.
